Jeanne d'Arc
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
.svg)
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
Jeanne d'Arc[2] (Domrémy, Lotharingen, ca. 1412[1] – Rouen, Normandië, 30 mei 1431), bijgenaamd de Maagd van Orléans, is een nationale heldin van Frankrijk. Ze werd in 1909 zalig en in 1920 heilig verklaard door de Rooms-katholieke Kerk.
Inhoud |
[bewerken] Context
Jeanne werd geboren tijdens de Honderdjarige Oorlog tussen Engeland en Frankrijk. Engeland bezette met hulp van bondgenoten, de Bourgondiërs, het noorden van het land. Frankrijk had na de dood van Karel VI (de Waanzinnige) in 1422 geen koning en de troonopvolger (de dauphin) was te apathisch om strijd te leveren voor de kroon. Hij betwijfelde of hij er wel recht op had, omdat het vaderschap van Karel VI omstreden was.
[bewerken] Leven
Jeanne werd waarschijnlijk geboren op 6 januari 1412 in een dorp van Barrois, Domremy, thans Domrémy-la-Pucelle. Haar ouders waren 'laboureurs', redelijk welgestelde boeren. De familienaam in documenten uit die periode werd geschreven als Darc, Tarc, Dare, Day, enz. De naam Jeanne d'Arc verscheen voor het eerst in een gedicht in 1576.
Sinds haar 13e beweerde Jeanne stemmen te horen, van de heiligen Catharina en Margaretha, van de aartsengel Michaël en van God, die zeiden dat het land bevrijd moest worden van de Engelsen (de Godons). In 1429 zocht ze de dauphin op, onderweg gekleed als man om zich te beschermen tegen onkuise benaderingen, met als doel hem ervan te overtuigen de strijd op te voeren. De dauphin liet haar eerst ondervragen door kerkelijke gezagsdragers, die haar aanvankelijk van ketterij verdachten en stemde toen in met het voorstel het Engelse beleg van Orléans te breken.
Gekleed als een man, in harnas, wist zij met haar vroomheid, zelfvertrouwen en enthousiasme de gedemoraliseerde Franse troepen in de stad nieuw vertrouwen te geven. Op 8 mei werden de Engelsen gedwongen het beleg op te geven. Dit succes ("17-jarig meisje verslaat Engelsen") sprak in heel het land tot de verbeelding en deed het Franse zelfbewustzijn veel goed, waarop de dauphin zich door Jeanne liet overtuigen dat het tijd was zich te laten kronen. Hiertoe moest Reims veroverd worden, de stad waar traditioneel de koning gekroond werd. Dit lukte de door Jeanne geleide Fransen zonder veel moeite en op 17 juli werd de dauphin gekroond tot koning Karel VII.
Nadien bleven militaire successen uit. Karel VII was tevreden met het behaalde resultaat en stelde niet genoeg middelen beschikbaar voor verdere veroveringen. Een aanval op Parijs mislukte en bij een uitval uit het wel veroverde Compiègne werd Jeanne gevangengenomen door de Bourgondiërs (1430). Die verkochten haar aan het eind van het jaar aan de Engelsen.
De Engelsen waren er erg op gebrand haar als heks en ketter neer te zetten, om zodoende het koningschap van Karel VII te ontkrachten. Ze brachten haar in februari 1431 in Rouen voor de Inquisitie, de kerkelijke rechtbank. Jeanne werd beschuldigd van het weglopen uit het ouderlijk huis, het ontkennen van de kerkelijke autoriteit (haar eigen contact met God via de stemmen), poging tot zelfmoord (ze had geprobeerd uit de Bourgondische gevangenschap te ontsnappen door uit een toren te springen) en het dragen van mannenkleren. Aanvankelijk gaf ze niets toe, maar na dreiging met marteling trok ze haar verklaring over het horen van stemmen in. Hierop werd ze veroordeeld tot levenslange gevangenisstraf.
De Engelsen waren hier niet tevreden mee en wisten haar met een list ertoe te verleiden in de gevangenis weer mannenkleren te dragen. Het proces werd hierop heropend. De rechters constateerden dat Jeanne wederom in overtreding was en verklaarden haar nu tot ketter - een misdrijf dat tot de brandstapel leidde. Op 30 mei 1431 werd ze op de brandstapel verbrand op de oude markt in Rouen. Nadat men dacht dat ze overleden was, werd het vuur gedoofd en haar deels verkoolde lichaam aan de omstanders getoond, om te laten zien dat zij inderdaad een vrouw was. Daarna werd het vuur weer aangestoken. Omstanders beweerden dat haar hart niet brandde. Haar as werd in de Seine gestrooid om mythevorming te voorkomen.[3]
[bewerken] Na haar dood
De processtukken zijn bewaard gebleven. Er komt een beeld uit naar voren van een eenvoudig boerenmeisje dat soms antwoord moest geven op ingewikkelde, theologische vragen, zonder rechtsbijstand. Haar militaire optreden was vooral nuchter, zij het dat moed haar bepaald niet te ontzeggen valt: vandaar de benaming la fille au grand coeur, of: het meisje met het grote hart.
Karel VII, die zijn koningschap aan haar te danken had, deed geen enkele moeite haar te bevrijden. De moeder van Jeanne verkreeg in 1450 herziening van het proces en in 1456 werd de veroordeling wegens "ketterij" nietig verklaard[4] door Calixtus III. In april 1909 werd Jeanne zalig verklaard door paus Pius X, en op 16 mei 1920 verklaarde paus Benedictus XV haar heilig. Haar feestdag wordt gevierd op 30 mei.
[bewerken] Als politiek symbool
Sinds Napoleon is Jeanne d'Arc in Frankrijk een politiek symbool. Dit werd gebruikt door verschillende groeperingen. Zo benadrukte links haar eenvoudige komaf, de vroege conservatieven wezen op haar steun aan de monarchie en de latere conservatieven roemden haar nationalisme. Gedurende de Eerste Wereldoorlog riep de Franse poilu haar naam in de loopgraven en werd ze vaak gebruikt op propaganda-affiches. Tijdens de Tweede Wereldoorlog gebruikten zowel het Vichy-regime als het Franse verzet haar als symbool voor hun strijd.
In de hedendaagse Franse politiek claimt de rechts-nationalistische partij Front National Jeanne d'Arc als beschermster van het land tegen vreemde invloeden. Hun embleem van een driekleurige vlam verwijst naar haar martelaarschap. De partij gebruikt Jeannes beeltenis in partijpublicaties en organiseert manifestaties bij haar standbeelden.
[bewerken] In de kunsten
Haar persoon en leven heeft schrijvers, onder wie grootheden, door de eeuwen heen geïnspireerd, zoals:
- Shakespeare, die haar in Henry VI als heks neerzette.
- Voltaire: La pucelle d'Orléans.
- Schiller: Die Jungfrau von Orleans.
- George Bernard Shaw: Saint Joan.
- Jean Anouilh: L'Alouette.
- Mark Twain: Personal Recollections of Joan of Arc.
- Bertolt Brecht: Die heilige Johanna der Schlachthöfe.
Ook in de muziek diende zij als inspiratiebron:
- De Italiaanse componist Giuseppe Verdi schreef een opera over haar, Giovanna d'Arco, op een libretto van Temistocle Solera.
- In 1938 componeerde Arthur Honegger een dramatisch oratorium, Jeanne d'Arc au bûcher, op een libretto van Paul Claudel.
- In Nederland is een muziekvereniging naar haar vernoemd: Muziekvereniging "St. Jeanne d'Arc" uit Noordwijkerhout, Zuid-Holland.
- Orchestral Manoeuvres in the Dark heeft in 1981/1982 twee liederen[5] over haar uitgebracht.
- De Canadese singer-songwriter Leonard Cohen bezingt haar in het lied 'Joan of Arc'.
- De Italiaanse Symphonic-Metalband Thy Majestie maakte een CD over deze vrouw en haar leven.
Er zijn ook films over haar gemaakt (zie de lijst van films over Jeanne d'Arc).
In de beeldende kunst wordt ze meestal afgebeeld als een man in harnas gezeten op een paard.
- Vier schilderijen van E. Lenepveu in het Panthéon
-
Herderin Jeanne d'Arc
-
Jeanne d'Arc in wapenuitrusting voor Orléans
-
Jeanne d'Arc in Reims tijdens de kroning van Karel VII
-
Jeanne d'Arc op de brandstapel
Referenties
|
 |
Wikiquote heeft een collectie citaten gerelateerd aan Jeanne d'Arc. |
 |
Zie de categorie Jeanne d'Arc van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
