Spoorlijn 12 Antwerpen - Lage Zwaluwe

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Spoorlijn 12 Antwerpen-Centraal - Lage Zwaluwe
Totale lengte:	64 km
Spoorwijdte:	normaalspoor 1435 mm
Aangelegd door:	Anvers - Rotterdam
Geopend:	26 juni 1854
Huidige status:	in gebruik
Geëlektrificeerd:	1957
Aantal sporen:	2
Baanvaksnelheid: (in km/h)	130
Treindienst door:	NMBS / NS / Thalys
lijn 25 van Antwerpen-Luchtbal 0,0 Antwerpen-Centraal voorheen Borgerhout en Antwerpen-Oost lijn 25 naar Brussel-Noord lijn 27 naar Brussel-Noord, lijn 59/1 naar Y West Berchem Y Antwerpen Oost lijn 27/1 van Y Noord Berchem lijn 27A van Y Liersesteenweg 6,7 Antwerpen-Oost 8,7 Antwerpen-Schijnpoort Y Holland lijn 12B naar Antwerpen-Dokken en -Stapelplaatsen opgebroken 10,2 Antwerpen-Dam lijn 25 van Brussel-Noord Albertkanaal lijn 220 van Merksem naar Y Noorderlaan 12,9 Antwerpen-Luchtbal Y Luchtbal HSL 4 naar Schiphol 13,7 Antwerpen-Noorderdokken A12 Ekeren 18,6 Ekeren-Brug Y Driehoekstraat lijn 27A naar Bundel Rhodesië lijn 16A van Y Nazareth naar Antwerpen-Noord in aanleg Y Sint Mariabrug lijn 12/1 van Y Driehoekstraat 12,5 Sint-Mariaburg 15,0 Kapellen Militaire spoorweg naar Brasschaat-Polygoon 19,0 Kapellenbos 21,0 Heide 22,7 Kijkuit 24,0 Kalmthout 28,1 Wildert 32,1 Essen 33,2 31 Staatsgrens België - Nederland A58E312 lijn van Vlissingen 23 Roosendaal lijn naar Breda 16 Oudenbosch Mark naar Suikerfabriek Zevenbergen opgebroken 8 Zevenbergen 0 Moerdijk AR A16E19A59 HSL 4 van Antwerpen-Luchtbal naar Schiphol lijn van Breda lijn van 's-Hertogenbosch 0 Lage Zwaluwe lijn naar Rotterdam Centraal lijn naar Moerdijk SS

Spoorlijn 12 Antwerpen - Lage Zwaluwe is de grensoverschrijdende spoorlijn die als Spoorlijn 12 Antwerpen verbindt met de Belgisch-Nederlandse grens en als Nederlandse spoorlijn verder gaat naar Roosendaal en Lage Zwaluwe. Het is de oudste en belangrijkste spoorverbinding tussen België en Nederland. De lijn is in totaal 64 kilometer lang, waarvan 33 kilometer in België en 31 kilometer in Nederland.

Inhoud 1 Geschiedenis 1.1 Elektrificatie 2 Stations en gebouwen 3 Verbindingsspoor 4 Treindienst 4.1 Internationaal 4.2 Belgisch deel (NMBS) 4.3 Nederlands deel (NS) 5 Zie ook 6 Bronnen, noten en/of referenties

[bewerken] Geschiedenis

Op 9 juli 1852 sloten België en Nederland een verdrag om een nieuwe spoorlijn aan te leggen, die Antwerpen met Rotterdam zou verbinden. Op 26 juni 1854 werd spoorlijn 12 van Antwerpen naar Roosendaal officieel ingehuldigd. Op 20 oktober van hetzelfde jaar werd het baanvak Roosendaal - Oudenbosch geopend. Ruim twee maanden later, op 24 december, volgde het baanvak Oudenbosch - Zevenbergen en ten slotte konden de treinen op 1 mei 1855 de haven van Moerdijk bereiken.

De Société Anonyme des Chemins de Fer d'Anvers à Rotterdam (AR) zorgde voor de exploitatie; op 1 januari 1856 werd de exploitatie overgenomen door de Grand Central Belge. Op 1 mei 1876 opende de Staat der Nederlanden een verbindingsspoor aan van Zevenbergen naar Lage Zwaluwe, waar de lijn aansloot op de spoorlijn Breda - Rotterdam (Staatslijn I). In 1880 werd de spoorlijn aan Belgische zijde genationaliseerd en door de Belgische Staat geëxploiteerd. Daarop werd aan Nederlandse zijde de exploitatie overgenomen door de SS, die meteen de overbodig geworden lijn Zevenbergen - Moerdijk sloot.

In Antwerpen reden de treinen op straatniveau door de stad, met lange wachttijden aan de overwegen. Daarom werd in 1871 besloten een ringspoor aan de oostzijde van de stad aan te leggen. Op 1 januari 1873 nam men dit oostelijke ringspoor in gebruik; het liep van Antwerpen-Centraal, langs station Borgerhout (nu Antwerpen-Oost), station Zurenborg (nu Antwerpen-Schijnpoort) naar station Stuyvenberg (nu Antwerpen-Dam).

Aanvankelijk liep alles over een enkel spoor. Vanwege de toenemende drukte legde de spoorwegmaatschappij in de jaren 1881-1882 een dubbele lijn aan.

Van Antwerpen-Oost naar Antwerpen-Noorderdokken loopt spoorlijn 12 parallel met spoorlijn 27A. Alleen bij Ekeren is er een verbinding tussen beide lijnen, die samen het oostelijke ringspoor rond Antwerpen vormen.

Met het in dienst stellen van de Noord-Zuidverbinding rijden er op het baanvak Luchtbal - Antwerpen Centraal via Dam, in de reizigersdienst, nu alleen nog stoptreinen. De blijvende bediening van de haltes Dam en Antwerpen Oost is voor de toekomst problematisch i.v.m. tegenstrijdige reizigersbelangen. De grote meerderheid van de reizigers wil rechtstreeks naar het Centraal station reizen en geen omweg rijden. Er is echter een belangrijke minderheid van de reizigers die een van de 2 stations gebruikt. Een gevoelige kwestie.

De maximum snelheid op de lijn bedraagt 130 km/u.

[bewerken] Elektrificatie

Vanaf 2 juni 1957 is de lijn geëlektrificeerd. Tussen Essen en Roosendaal bevindt zich een spanningssluis, voor de overgang van 3000 V bovenleidingsspanning in België naar 1500 V in Nederland. De meeste Belgische elektrische treinen kunnen zonder speciale aanpassingen de grens over tot Roosendaal, zij het met beperkt vermogen door de lagere spanning.

Voor internationale treinen die een langer traject in Nederland afleggen wordt meerspannings-materieel gebruikt. Het eerste speciaal geschikte materieel was het Materieel '57, een aangepaste versie van de Nederlandse Hondekop, dat tot 1986 als Beneluxtrein reed. Later volgden de NMBS-locomotiefreeksen 25.5 en 11.8 en de Thalys.

[bewerken] Stations en gebouwen

• Antwerpen-Centraal: 1905, EB, uniek ontwerp van De la Censerie
• Antwerpen-Oost: 1960, NMBS, uniek ontwerp van Léonard-Etienne
• Antwerpen-Dam: 1892, EB, uniek ontwerp
• Antwerpen-Luchtbal: geen
• Antwerpen-Noorderdokken: geen
• Ekeren: 1882, EB
• Sint-Mariaburg: geen
• Kapellen: stationsgebouw
• Heide: 1911, EB
• Kijkuit: geen
• Kalmthout: 1897, EB
• Wildert: geen
• Essen: 1901, EB, uniek ontwerp
• Roosendaal: 1949, NS, uniek ontwerp van Van Ravesteyn
• Oudenbosch: 1854, AR, verwant aan Zevenbergen
• Zevenbergen: 1854, AR, verwant aan Oudenbosch
• Lage Zwaluwe: geen (gesloopt in 2000)

[bewerken] Verbindingsspoor

• 12/1: Y Driehoekstraat (lijn 27A) - Y Sint-Mariaburg (lijn 12), enkelspoor - geëlektrificeerd.

[bewerken] Treindienst

De lijn is altijd de belangrijkste internationale spoorverbinding tussen België en Nederland geweest, maar met de ingebruikname van de hogesnelheidslijn Schiphol - Antwerpen zal de spoorlijn sterk aan belang inboeten. Alle doorgaande internationale treinen zullen dan via de HSL rijden, waardoor de lijn enkel nog door regionale stop- en sneltreinen en door goederentreinen gebruikt zal worden.

[bewerken] Internationaal

• 1x per uur: Stoptrein Antwerpen - Roosendaal
• 1x per uur: Intercity Brussel-Zuid - Antwerpen-Centraal - Roosendaal - Amsterdam Centraal (Beneluxtrein)
• 5-6x per dag: Thalys Parijs Nord - Brussel-Zuid - Antwerpen-Centraal - Roosendaal - Amsterdam Centraal
• Goederenverkeer van en naar rangeerterrein Kijfhoek (bij Rotterdam) c.q. de havens van Antwerpen en transittreinen (treinen zonder overlaadpunt in b.v. Nederland). In totaal is er ruimte voor 3 goederentreinen per uur, per richting beschikbaar.

[bewerken] Belgisch deel (NMBS)

• 1x per uur: IC-trein Charleroi - Brussel - Antwerpen - Essen

[bewerken] Nederlands deel (NS)

• 1x per uur: Intercity Vlissingen - Roosendaal - Amsterdam Centraal
• 1x per uur (spits 2x per uur): Stoptrein Roosendaal - Lage Zwaluwe - Den Haag Centraal

[bewerken] Zie ook

• Lijst van spoorlijnen in België
• Lijst van spoorlijnen in Nederland