Bijlmermeer (wijk)
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
|
|||||
|
|||||
|
|||||
|
|||||
|
|||||
|
|||||
|
|||||
|
|||||
|
|||||
De Bijlmer of Bijlmermeer is de naam van een woonwijk van Amsterdam in stadsdeel Amsterdam-Zuidoost, in de Nederlandse provincie Noord-Holland. In het verleden werd deze wijk gekenmerkt door hoogbouw van tien verdiepingen in een kenmerkende zeskantige honingraatstructuur en veel groen, die hier in de jaren zeventig is verrezen op het grondgebied van de in 1966 geannexeerde gemeente Weesperkarspel.
Inhoud |
[bewerk] Gebied
De naam Bijlmer is een verkorting van "Bijlmermeer", de naam van het water en na 1626 de droogmakerij op nagenoeg dezelfde plek als de huidige wijk Bijlmer. Het is ruwweg het gebied begrensd door de Weespertrekvaart, Gaasperdammerweg (A9), spoorlijn Amsterdam-Utrecht en Daalwijkdreef. Overigens wordt de naam Bijlmer(meer) als pars pro toto gebruikt voor heel stadsdeel Zuidoost.
Organisatorisch bestaat de Bijlmer uit hetzelfde gebied tussen Diemen, A9, spoorlijn en Weespertrekvaart, inclusief de Venserpolder. Het CBS onderscheid Bijlmer-Oost en Bijlmer-Centrum, met als grens de Gooiseweg (S112). Aan de noordzijde behoort het woongedeelte van de Venserpolder (ten westen van de Dubbelinkdreef) tot de Bijlmer, ten westen hiervan (en ten noorden van de Daalwijkdreef) behoort het bedrijventerrein tot de gemeente Diemen.
[bewerk] Buurten
De Bijlmer is weer onderverdeeld in een aantal buurten, die met een letter worden aangeduid. De meeste straten en flats in deze buurten hebben een naam die met deze letter begint. Dit principe is ook toegepast in de rest van Zuidoost, maar minder consequent. Ook in de nieuwe laagbouwbuurten van de Bijlmer is deze benaming soms losgelaten. De buurten zijn:
- A-buurt (Venserpolder, ten westen van Dolingadreef, ten noorden van de Agatha Christiesingel)
- B-buurt (Venserpolder, ten westen van Dolingadreef, ten noorden van de Burgemeester Stramansingel, ten zuiden van de A-buurt)
- D-buurt (rond de Daalwijkdreef, ten westen van de Gooiseweg (S112))
- E-buurt (rond de Daalwijkdreef, ten oosten van de Gooiseweg (S112))
- F-buurt (rond de Bijlmerdreef, ten westen van de Gooiseweg (S112))
- G-buurt (rond de Bijlmerdreef, ten oosten van de Gooiseweg (S112))
- H-buurt (rond de Karspeldreef, ten westen van de Gooiseweg (S112))
- K-buurt (rond de Karspeldreef, ten oosten van de Gooiseweg (S112))
In de rest van Amsterdam Zuidoost zijn nog de L-, M-, N-, P-, R-, S-, T-, V-, en W-buurt te onderscheiden. Deze liggen ten zuiden van de A9 (Gaasperdammerweg) in de wijk Gaasperdam die vanaf het einde van de jaren zeventig werd gebouwd. Gaasperdam is onderverdeeld in de wijken Holendrecht, Nellestein, Reigersbos en Gein.
[bewerk] Geschiedenis
Het ontwerp voor de wijk, vervaardigd door een team van de Amsterdamse Dienst Stadsontwikkeling onder leiding van architect en stedenbouwkundige Siegfried Nassuth werd geïnspireerd door de functionele stad-ideeën van de CIAM en de Zwitserse architect Le Corbusier, met een strikte scheiding tussen wonen, werken en recreëren. Onderdeel van die filosofie is ook de scheiding van auto-, fiets- en voetgangersverkeer, die in de oorspronkelijke planologie van de Bijlmermeer strikt uitgewerkt was.
Destijds werd het gebied ten zuiden van de huidige A9, dat tegenwoordig als Gaasperdam bekend staat, aangeduid als de Zuid-Bijlmer. Daarin was oorspronkelijk eveneens hoogbouw gepland: tien verdiepingen in het plandeel Holendrecht en iets lagere hoogbouw van zes verdiepingen in de plandelen Reigersbos en Gein. Gewijzigde inzichten leidden er toe dat deze hoogbouw alsnog werd geschrapt. In plaats daarvan werden er wijken met middelhoogbouw en laagbouw gerealiseerd.
De eerste paal voor de woningbouw in de Bijlmermeer werd geslagen op 13 december 1966 door burgemeester Gijs van Hall. De eerste woningen werden in 1968 opgeleverd.
In de jaren zeventig werd de eerste metrolijn van Amsterdam aangelegd van het Centraal Station naar de Bijlmermeer. Deze lijn werd geopend op 14 oktober 1977, de lijnen 53 (Gaasperplaslijn) en 54 (Geinlijn). In 1997 opende metrolijn 50 (Ringlijn). Deze gaat vanuit Gein (in Gaasperdam) langs de Bijlmer naar Isolatorweg in het Westelijk Havengebied. Station Amsterdam Bijlmer ArenA werd tussen 2000 en 2007 op grote schaal verbouwd en uitgebreid.
De Bijlmermeer werd landelijk bekend vanwege sociale problemen. Doordat het voorzieningenniveau in de wijk achterbleef bij de gewekte verwachtingen ten tijde van de bouw en doordat de moderne, ruime flats moesten concurreren met nieuwe eengezinswoningen elders in de regio, bleven de Amsterdamse gezinnen waarvoor de wijk gebouwd was weg. In plaats daarvan concentreerden zich grote groepen kansarmen in de wijk, waaronder veel immigranten uit de in 1975 onafhankelijk geworden kolonie Suriname. De bepaalde plekken in de Bijlmermeer werden geplaagd door criminaliteit, verloedering en drugsoverlast. Ook was er aanzienlijke werkloosheid.
De Bijlmerramp van 4 oktober 1992 kostte 43 mensen het leven. Een vrachtvliegtuig van de Israëlische maatschappij El Al stortte neer op de flats Groeneveen en Klein Kruitberg. De gebeurtenis maakte diepe indruk in heel Nederland en kreeg een lange nasleep. Op de plek van de ramp is in 1996 een monument opgericht.
De geschiedenis van de Bijlmermeer vanaf de ontwerpfase tot aan de Bijlmerramp wordt in verhaalvorm verteld in de roman Vluchtwegen van Michiel van Kempen.
[bewerk] Veelkleurige wijk
De Bijlmermeer is onderdeel van het stadsdeel Amsterdam-Zuidoost, waar het ten zuiden van de A9 gelegen Gaasperdam en het landelijk gelegen dorp Driemond langs het Amsterdam-Rijnkanaal ook deel van uit maken, staat bekend als een smeltkroes van culturen. Nederlanders, Surinamers en Antillianen maken het grootste deel van de bevolking uit, maar vele andere nationaliteiten zijn er ruim vertegenwoordigd. In totaal zijn er mensen van meer dan 130 nationaliteiten woonachtig in de Bijlmer. Rond het Bijlmerplein bevindt zich belangrijkste winkelcentrum de Amsterdamse Poort (dat overloopt in de Arena Boulevard) met een beeldbepalend bankkantoor van ING Bank, ontworpen door Ton Alberts.
Een belangrijk jaarlijks evenement in de zomer is het Kwakoe Festival in het Bijlmerpark. Een ander succesvol en uniek event is het Breathing Bijlmer Festival, het is een showcase waarbij nieuw talent uit de muziek, dichtkunst en beeldende kunst gepresenteerd wordt. Dit festival trekt veel publiek uit heel Amsterdam en is tevens verantwoordelijk voor het programmeren en co-produceren van festivals in heel Nederland zoals Sail 2005, de Suriprofs, B-Connected, Roots en Routes en ook buitenlandse events als Europe for Citizen (Europese Commissie). Ook zijn er vele religies vertegenwoordigd.
In maart 2007 werd Amsterdam-Bijlmer aangewezen als een probleemwijk (Zie: De 40 wijken van Vogelaar), waardoor deze wijk extra aandacht en geld zal ontvangen. Er zijn sinds kort vestigingen van het ROC van Amsterdam en de Hogeschool van Amsterdam, ook is er een Centrum Beeldende Kunst (CBK). Ook is nabij metrostation Ganzenhoef het Cultureel Educatief Centrum gebouwd.
[bewerk] Vernieuwing
In de jaren negentig werd een grootscheepse vernieuwingsoperatie in gang gezet die inmiddels een heel eind gevorderd is. Een groot gedeelte van de hoogbouw is gesloopt en vervangen door kleinschaliger woningen, waaronder veel huisvesting in de koopsector. De resterende flats worden grondig gerenoveerd. Daarnaast zijn veel van de oorspronkelijk verhoogde wegen (de 'dreven') vervangen door wegen op maaiveld, door afgraving van de dijken en sloop van de viaducten. De meeste parkeergarages uit de oorspronkelijke opzet zijn daarbij ook afgebroken.
De vernieuwing moet leiden tot een minder eenzijdige bevolkingssamenstelling en een prettiger woonomgeving. Ook het uit de jaren tachtig daterende winkelcentrum Amsterdamse Poort is in 2000 geheel gerenoveerd. Het stadsdeel heeft in 2006 een nieuw kantoor betrokken aan het Anton de Komplein.
De laatste jaren zijn er ook steeds meer koopflats en woningen bijgekomen. In de periode van 2005 t/m 2007 is de flat 'Grubbehoeve' gerenoveerd en rondom de omgeving van de Grubbehoeve zijn vele woningen gebouwd, waaronder eengezinswoningen en appartementen. Naast Grubbehoeve verrezen in 2003 het Cultureel Educatief Centrum Ganzenhoef en in 2007 'De Kandelaar', een opvallend woongebouw met een aantal kerkzalen. Het is de bedoeling dat de zes te behouden flats in de G- en K-buurt rondom de metrobaan (behalve Grubbehoeve ook Gooioord, Groeneveen, Kruitberg, Kikkenstein en Kleiburg) met de omliggende openbare ruimte als Bijlmer Museum zoveel mogelijk in de oorspronkelijke staat zullen blijven, omdat de ideeën van de ontwerpers van de Bijlmermeer hier het beste zijn uitgewerkt. De groene hoven zijn inmiddels heringericht in Engelse landschapsstijl en de flat Kleiburg, waar onder de metroviaducten in 2001 een atletiekbaan, tennisbanen en een grote speeltuin werden gerealiseerd, wacht als laatste op renovatie.
Het stadion van AFC Ajax, de Amsterdam ArenA, is een belangrijke publiekstrekker in Amsterdam-Zuidoost. Behalve voetbalwedstrijden worden hier ook regelmatig manifestaties en popconcerten gehouden. Langs de ArenA Boulevard bevinden zich ook o.a. de uitgaanscentra Heineken Music Hall, Pathé ArenA, een gebouw met grootschalige winkels zoals de Media Markt en de meubelboulevard Villa ArenA. Pepsi Stage werd in 2007 afgebroken om plaats te maken voor een groot nieuw uitgaans- en winkelcentrum, het GETZ Entertainment Centre. Naast het stadion, op de kop van de ArenA Boulevard is de 'ArenA Toren' gepland, die met een hoogte van 150 meter de hoogste woontoren van Amsterdam zal worden. De bouw hiervan zal in 2008 moeten beginnen en de oplevering van de toren wordt verwacht in 2010.
Station Amsterdam Bijlmer ArenA is op dezelfde plaats herbouwd en heropend in oktober 2007. Het station is nu een belangrijk knooppunt voor trein, bus en metro geworden.
[bewerk] Stations
In de omgeving zijn er drie stations van de Nederlandse Spoorwegen:
Het nieuwe station Holendrecht zal worden geopend in december 2008.
[bewerk] Literatuur
- Stappen door de nieuwe stad. Tochten langs de jongste woningbouw in Amsterdam Zuidoost. Leo Platvoet. De Balie/Stedelijke Woningdienst, 2001.
[bewerk] Zie ook
[bewerk] Externe links
- Gemeentelijke voorlichtingsfilm 1974
- De Bijlmer op amsterdam.nl
- De Bijlmer op KEI Kennisbank
- De Bijlmer in Digitaal museum van de Volkshuisvesting
- 40 jaar Bijlmer op NOS Journaal
- Straatnamen in Amsterdam Zuidoost
- Breathing Bijlmer Festival
