Spoorlijn 29

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Spoorlijn 29
Y Noord driehoek Aarschot - Tilburg
Spoorlijn 29 op de kaart
Totale lengte 71,2 / 74,2 km
Spoorwijdte normaalspoor 1435 mm
Aangelegd door Grand Central Belge
Geopend
Aarschot - Herentals: 28 februari 1863
Herentals - Turnhout: 23 april 1855
Gesloten
Aarschot - Noorderwijk: 1986
Noorderwijk - Y Wolfstee: 1997
Turnhout - Weelde: 1974
Huidige status
Aarschot - Y Wolfstee: opgebroken
Y Wolfstee - Turnhout: in gebruik
Turnhout - Tilburg: opgebroken
Geëlektrificeerd Herentals - Turnhout: 1984
Aantal sporen 1
Baanvaksnelheid 120 km/h
Treindienst door NMBS
Traject
STR lijn 16 van Y Oost Δ Aarschot
ABZrg lijn 16/1 van Y Zuid Δ Aarschot
xABZlf 0,0 Y Noord Δ Aarschot
lijn 16 naar Y Nazareth
exGRENZE grens Vlaams-Brabant - Antwerpen
exBHF 3,7 Ramsel
exBHF 6,7 Westmeerbeek
exWBRÜCKE1 Grote Nete
exBHF 7,8 Hulshout
exBHF 9,9 Heultje
exABZrf militaire lijn naar Olen opgebroken
exBHF 14,1 Noorderwijk
exBHF 15,8 Schravenhage
xENDEa
SKRZ-Au A13E313
exKRW+leKRWgrBSicon .svg
xKRZABZrfBSicon .svg 18,0 Y Wolfstee
lijn 207 naar Zittaart
exSTRABZrgBSicon .svg 19,6 Y Albertkanaal
lijn 15 van Y Drabstraat
exSTRWBRÜCKEBSicon .svg Albertkanaal
exKRWleKRWg+r{{{3}}}
BHF 22,0 Herentals
eABZlf militaire lijn naar Grobbendonk opgebroken
ABZrf Y Kruisberg
lijn 15 naar Y Zonhoven
eBHF 27,9 Lichtaart
BHF 31,3 Tielen
AKRZu A21E34
AKRZu R13
KBHFxe 39,4 Turnhout
exWBRÜCKE1 Kanaal Dessel-Turnhout-Schoten
exBHF 48,3 Weelde
xGRENZE
48,7
0,0
staatsgrens België - Nederland
exBHF 0,3 Baarle-Nassau Grens
xGRENZE 0,6 staatsgrens Nederland - België
xGRENZE 0,9 staatsgrens België - Nederland
xGRENZE 3,5 staatsgrens Nederland - België
xGRENZE 4,4 staatsgrens België - Nederland
exBHF 5,0 Baarle-Nassau
xGRENZE 5,1 staatsgrens Nederland - België
xGRENZE 5,4 staatsgrens België - Nederland
exBHF 9,6 Alphen
exBHF 16,7 Riel
exKDSTaexSTRBSicon .svg 3,6 Goirle
exKRWlexKRWg+rBSicon .svg
17,8
0,0
exKRW+lexKRWgrBSicon .svg tracé tot 1958
exSTRexSKRZ-AuBSicon .svg A58E312
exvSTR-xdABZg+ldABZq+ld lijn van Breda
exvSTR-vBHFd 23,2 Tilburg West
thans Tilburg-Universiteit
exdSTRdX+lxdWgr+ldXrd
ev-SHI2g+revSHI2gl-d tracé tot 1958
edBSTxvSTR Van Gend & Loos
v-SHI2g+rexdSTR
uexv-STR+ldBRÜCKE1rexdBRÜCKE1luexdSTRq tramlijn van Oosterhout, tramlijn van Waalwijk opg.
uexv-STRxvÜSTld
uexv-STRdSTRevSHI2gl-
uexv-STRvSTRexdKDSTe NedTrain onderhouds-
werkplaats Tilburg
uexv-HSTvBHFd
22,5
25,5
Tilburg
duexdSTRrvÜSTd tramlijn naar Turnhout opgebroken
dvWBRÜCKE Wilhelminakanaal
ddABZgldABZql Tilburg aansluiting
lijn naar Nijmegen
STR lijn naar Eindhoven

Spoorlijn 29 is de spoorlijn die van Aarschot over Herentals, Turnhout en Baarle naar Tilburg liep, maar waarvan tegenwoordig alleen het gedeelte Wolfstee–Herentals–Turnhout in gebruik is. Het traject Aarschot–Wolfstee en het traject Turnhout–Tilburg zijn beide afgebroken en omgevormd tot fietspad.

Geschiedenis[bewerken]

Op 23 april 1855 werd het stuk tussen Turnhout en Herentals geopend. Op 28 februari 1863 werd het stuk tussen Herentals en Aarschot geopend. In 1864 werd tot de bouw van het stuk tussen Tilburg en Turnhout besloten en de lijn werd op 1 oktober 1867 geopend.

In 1898 werd het Nederlandse deel eigendom van de Staatsspoorwegen. Omdat de verbinding ParijsAmsterdam via Turnhout – Tilburg het kortst was wilde men de lijn uitbouwen.

In 1900 wordt door de Staatsspoorwegen (SS) in Nederland de zijlijn Riel-Goirle aangelegd. Deze zijlijn van het 'Bels Lijntje' is in feite een industrieaansluiting naar een aantal textielfabrieken in Goirle.

In 1906 werd het spoorwegemplacement Weelde-Statie / Baarle–Nassau Grens in gebruik genomen. Dit emplacement omvatte een stationsgebouw (167 m lengte) naar een ontwerp van George Willem van Heukelom, douaneloodsen aan de Belgische en de Nederlandse zijde, een locomotievenloods met draaischijf, een reservoirgebouw en diverse seinwachtershuisjes. Aan beide zijden van de grens lag een rangeerterrein (24 sporen naast elkaar). Tevens werden er verschillende woningen gebouwd voor trein- en douanepersoneel; dit was het begin van de woongemeenschap op de grens.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd de lijn door de Duitsers bij de grens met prikkeldraad in tweeën gedeeld, maar na 1918 werd het treinverkeer opnieuw gestart. Dit kreeg echter stilaan concurrentie van het busverkeer. In 1934 werd het personenvervoer definitief gestaakt.

De zijlijn naar Goirle werd reeds tijdens de Tweede Wereldoorlog in opdracht van de Duitsers opgebroken.

In 1958 werd een omleiding in de lijn opengesteld, dit was noodzakelijk omdat de spoorlijn Breda - Eindhoven op een verhoogde baan kwam te liggen, waarbij de aansluiting in Tilburg verviel. Hierom werd er een omleiding, westelijk om Tilburg heen, aangelegd die een paar kilometer westelijker op de spoorlijn Breda - Tilburg aansloot.

In 1959 werd het grootste deel van het "nieuwe" stationsgebouw van Baarle-Nassau Grens gesloopt (maar de muren van de perrons staan er tot op de dag van heden). De goederentrein reed toen nog tweemaal per dag. Op 1 juni 1973 reed de laatste officiële trein. Op de topografische kaart van 1967 ziet men dat er nog bijna geen houtopslag is langs de spoorlijn en ter plaatse van de draaischijf.

Bij de aanleg van het Albertkanaal (1930) werd het tracé tussen Schravenhage en Herentals gewijzigd en naar het westen verlegd.

Van spoorlijn 29 is tegenwoordig alleen het gedeelte tussen Herentals en Turnhout nog in gebruik.

Op 14 juni 2009 werd het seinhuis te Turnhout, blok 3, gesloten. De controle werd overgenomen door blok 2 te Herentals. Maar in het licht van de centralisatie van de seinhuizen werd de bediening van de seinen tussen Y Kruisberg en Turnhout overgedragen aan het seinhuis te Berchem

Toekomst[bewerken]

Op lange termijn wordt een heropening van het gedeelte tussen Herentals en Aarschot overwogen. Een mogelijke opening zou rond 2030 moeten gebeuren. In de Vlaamse spoorstrategie[1] uit 2013 wordt de spoorverbinding Aarschot-Herentals met treindienst Leuven-Aarschot-Herentals-Turnhout als prioriteit vermeld. De NMBS heeft echter geen plannen in deze richting.

Toeristische stoomtrein[bewerken]

Van 1974 tot 1982 reed de Stichting Stoomtrein Tilburg-Turnhout (SSTT) met toeristische stoomtreinritten van Tilburg tot de grens en terug. Na 1973 werd ook het onderhoud sterk verminderd, zodat bomen vrij spel kregen (vooral eik en berk). De Belgische spoorwegen gingen langer door met het onderhoud op de spoorwegbedding.

In 1986 werden de rails en biels vanaf Turnhout tot aan de grens verwijderd. In 1987 kreeg natuurvereniging de Wielewaal het terrein in beheer.

Fietspad[bewerken]

In 1989 werd over de bedding een fietspad aangelegd van Tilburg (Oude Warande) naar Turnhout. Tot 1993 ontbrak er een stuk fietspad tussen Baarle en de grens. Maar vervolgens verdwenen ook aan de Nederlandse kant van de grens de rails en werd in 1993 het fietspad doorgetrokken. Bij de aanleg werd een grote hoeveelheid grond verplaatst van de aansluiting met het fietspad op Belgisch grondgebied naar het terrein tegen de Zevenhuizenbaan. Alleen bij Alphen kon er een stuk fietspad niet over het spoortraject aangelegd worden, doordat er reeds bebouwing was gerealiseerd.

Ook het traject tussen Aarschot en Herentals is omgevormd naar een fietspad, de Kempen-Hagelandroute. In de jaren 80 werd een fietsbedding in asfalt over de spoorbedding gegoten die momenteel een zeer waardevolle verbinding vormt voor zowel woon- en werkverkeer, schoolgaande kinderen, als voor recreanten die van de Kempen tot het Hageland en vice versa willen fietsen. Maar ook voor heel wat diersoorten is deze fietsweg met haar bermen een belangrijke verbindingsweg.

Treindienst[bewerken]

Treintype Verbinding Dienstregeling
IC-30 Turnhout - Antwerpen-Centraal Dagelijks: 1x/u
IC-11 Turnhout - Binche Week: 1x/u

Galerij[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

HSL: 1 · 2 · 3 · 4
Spoorlijnen: 0 · 12 · 13 · 15 · 16 · 16A · 19 · 20 · 21 · 21A · 21D · 24 · 25 · 25N · 26 · 27 · 27A · 27B · 28 · 29 · 34 · 35 · 35/1 · 35/2 · 36 · 36C · 36N · 37 · 39 · 40 · 42 · 43 · 44 · 49 · 50 · 50A · 51 · 51A · 51B · 51B/1 · 52 · 53 · 53/1 · 54 · 55 · 57 · 58 · 59 · 60 · 66 · 69 · 73 · 75 · 75A · 78 · 82 · 86 · 89 · 90 · 94 · 96 · 97 · 108 · 112 · 115 · 116 · 117 · 118 · 122 · 123 · 124 · 125 · 125B · 130 · 130A · 132 · 134 · 139 · 140 · 141 · 144 · 154 · 161 · 161D · 162 · 163 · 165 · 166 · 167
Goederenlijnen: 10 · 11 · 11A · 17 · 21C · 26A · 26B · 27C · 36A · 100 · 106 · 125A · 127 · 137 · 138 · 147 · 150 · 155 · 202 · 202A · 204 · 207 · 208 · 209 · 211 · 214 · 217 · 218 · 220 · 221 · 222 · 223 · 224 · 226 · 230 · 231 · 232 · 242 · 260 · 260A · 269 · 270 · 272 · 273 · 276 · 280 · 283 · 285 · 288 · 289
Opgebroken: 12B · 18 · 21B · 22 · 23 · 30 · 31 · 32 · 33 · 33A · 38 · 45 · 45A · 46 · 47 · 48 · 56 · 61 · 62 · 63 · 64 · 65 · 66A · 67 · 68 · 69B · 73A · 74 · 76 · 77 · 77A · 79 · 80 · 81 · 83 · 85 · 87 · 88 · 88A · 92 · 98 · 99 · 102 · 107 · 109 · 110 · 111 · 112A · 113 · 114 · 119 · 120 · 121 · 126 · 128 · 131 · 133 · 135 · 136 · 136B · 137 · 138A · 140A · 142 · 143 · 153 · 156 · 160 · 164 · 201 · 203 · 205 · 249 · 253 · 254 · 257 · 264 · 266 · 266A · 267
  1. Vlaamse spoorstrategie