Kanaal (waterweg)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Een kanaal, vaart of gracht is een kunstmatig aangelegde waterweg. Haar belangrijkste functie is als vaarroute voor schepen. Dat is zo het geval bij bijvoorbeeld het Albertkanaal. Soms worden deze kanalen gegraven naast onbevaarbare gedeeltes bij een rivier. Dan spreken we van een lateraal kanaal, zoals het Netekanaal of het Julianakanaal. Kanalen kunnen ook water aanvoeren (irrigatie); het zijn dan voedingskanalen (vb. kanaal Bocholt-Herentals). Voeren ze water af (drainage), zijn het afleidingskanalen (vb. Schipdonkkanaal).

Het Zwolle-IJsselkanaal te Zwolle.

[bewerken] Geschiedenis

Tot de komst van de spoorwegen was het vervoer over water goedkoper en sneller dan over land. Dat kwam doordat men een grotere lading kon vervoeren en de wegen vaak onverhard en slecht waren. De eerste kanalen moesten water naar de velden brengen. De irrigatie vond men al terug bij de beschavingen in het Oude Egypte en Mesopotamië. In China begon men met het bevaarbaar maken van rivieren door het water op te stuwen of de rivier te verdiepen of verbreden. Later begon men ook al met het graven van nieuwe kanalen, om meanders en ondiepe gedeeltes af te snijden. Daarbij begonnen ze al met de bouw van sluizen. Een grote prestatie was de opening van het Grote Kanaal.

De bouw van kanalen en sluizen bereikte ook Europa. Hier was ze al vlug terug te vinden in Noord-Italië, Nederland en Vlaanderen (inpoldering). In de middeleeuwen vonden veel oorlogen plaats, waarbij men zowel op militair als economisch vlak sterker wilde staan. Om de economie te stimuleren was de aanleg van kanalen strategisch belangrijk. Een goed voorbeeld is de Fossa Eugeniana, waarmee de Spanjaarden de handel van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden wilden omleiden naar Antwerpen. Dezelfde poging deed Napoleon Bonaparte met zijn Grand Canal du Nord. Na deze bloeiperiode van de aanleg van kanalen kwam de opkomst van de spoorwegen en later de autowegen.

[bewerken] Klasse

In 1954 zijn alle vaarwegen in Europa geklasseerd in zes hoofdmaten: de maten zijn gebaseerd op bekende scheepstypen:

klasse	type	lengte (m)	breedte (m)	diepgang (m)
0	kleine schepen tot 300 ton
I	Spits	38,50	5,00	2,20
II	Kempenaar	50,00	6,60	2,50
III	Dortmunder	67,00	8,20	2,50
IV	Rhein-Herne	80,00	9,50	2,50
V	Groot Rijnschip	95,00	11,50	2,70