Lijst van verschillen tussen het Nederlands in Nederland, Suriname en Vlaanderen
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Lijst van verschillen tussen Nederlands in Nederland en Vlaanderen)
Iemand vindt dat dit artikel, of een gedeelte daarvan, samengevoegd zou moeten worden met [[Lijst verschillen Belgisch Nederlandse - Algemeen Nederlandse woorden]], of dat er een duidelijkere afbakening tussen beide artikelen dient te worden gemaakt (hier melden).
Iemand vindt dat dit artikel, of een gedeelte daarvan, samengevoegd zou moeten worden met Lijst van Belgisch-Nederlandse woorden, of dat er een duidelijkere afbakening tussen beide artikelen dient te worden gemaakt (hier melden).
Dit is een lijst van verschillen tussen het Nederlands in Nederland, Suriname en Vlaanderen.
Het bewaken en beschrijven van het Standaardnederlands is door de Nederlandse, Vlaamse en Surinaamse overheid toevertrouwd aan de Nederlandse Taalunie. De Taalunie publiceert werken waarin het taalsysteem is beschreven en regels zijn vastgelegd. (inclusief de in onbruik geraakte : miljoenen woorden). Ondanks de grote overeenkomsten tussen het noorden en het zuiden van het taalgebied zijn er onvermijdelijk enkele verschillen. De onderstaande lijst van verschillen is onvolledig.
Inhoud |
[bewerken] Woordenschat
[bewerken] Verschillende woorden
| Vlaanderen | Nederland | Suriname |
|---|---|---|
| ajuin | ui (in Noord-Brabant: juin) | |
| bankkaart | pinpas | |
| (batterij (auto)) | accu | |
| beiaard | carillon | |
| bijhouden | bewaren | |
| brugpensioen | VUT | |
| constatatie | constatering | |
| deur is los | deur is open (In Nedersaksische dialecten: beide) | |
| doorgaan | er vandoor gaan | |
| er was geen kat (op de weg) | er was geen hond/kip (op de weg) | |
| fauna en flora | flora en fauna | |
| foto trekken | foto maken | foto nemen |
| frieten | patat (in Limburg en Noord-Brabant: Friet) | |
| frituur | frietkraam, friettent (in Limburg: frituur) | |
| fruitsap/appelsiensap | sinaasappelsap /jus d'orange | |
| garagepoort | garagedeur | |
| ge hebt het (zwaar) zitten(dialect) | je hebt pech | |
| geld opdoen | geld uitgeven | geld bossen |
| gevang | gevangenis / huis van bewaring | cellenhuis |
| gij/ge (specifiek Brabantse dialecten) | jij/je/u | |
| graven | graven | dieken |
| glaswolvezel | glasvezelwol | |
| GSM | mobieltje | cell |
| gum | vlakgum | veger |
| iets in de mot hebben | iets in de smiezen hebben | |
| Ik zie je graag (in de spreektaal: Ik zie u graag) | Ik hou van je | |
| Ik vraag het aan | Ik wil verkering met | Ik wil met je gaan |
| klierkoorts | ziekte van Pfeiffer | |
| kozijn (informeel) | neef (zoon van tante of oom) | |
| ma en pa | pa en ma | |
| microgolf(oven) | magnetron | microwave |
| mijn frank is gevallen | het kwartje is gevallen | |
| mobilhome | camper | |
| mortel | specie (in Noord-Brabant: beide) | |
| muskaatnoot | nootmuskaat | |
| nagel | spijker (in Noord-Brabant, Limburg: beide) | |
| nonkel | oom | |
| oma en opa | opa en oma | |
| onbeleefd | onbeleefd | vrijpostig |
| op verplaatsing spelen (sporten) | uit spelen | |
| open deur | open huis | |
| paar en onpaar | even en oneven (in Noord-Brabant: beide) | |
| perte-total | total loss | |
| protonkaart | chipknip | |
| rijkswacht | marechaussee (in Noord-Brabant: beide) | militaire politie |
| schuif | la (Noord-Brabant: beide) | |
| scheet | scheet | puf |
| schepen | wethouder | |
| schoonbroer | zwager (in Noord-Brabant, Limburg: beide) | |
| schoonzus | schoonzus | zwageres |
| schrijnwerker | timmerman | |
| siroop | siroop, stroop | stroop |
| sportsloef | gympen | patta |
| stel | koppel (in Noord-Brabant, Limburg: stel) | concubine |
| syndicaat | vakbond | |
| syndikeren | organiseren (vakbond) | |
| terril | steenberg | |
| u (dialect, lijdend of meewerkend voorwerp) | jou (Noord-Brabant: beide) | |
| verkeerswisselaar | verkeersknooppunt | |
| volzet | vol | |
| vuilbak | prullenbak (Noord-Brabant: beide, Limburg: prullenbak en vuilnisbak) | vuilnisbak |
| wandelen, lopen | lopen, rennen | |
| wetens en willens | willens en wetens | |
| wijsheidstand | verstandskies | |
| zeker en vast | vast en zeker (Noord-Brabant: beide) | |
| zetel | bank | |
| zwanzen | dollen |
[bewerken] Nederlandse woorden, weinig bekend in Vlaanderen
Veel Nederlandse woorden die relatief onbekend zijn in Vlaanderen zijn afkomstig uit het Amsterdamse dialect, met zijn Bargoense en Jiddische invloeden.
| Nederland | Algemeen Nederlands |
|---|---|
| akkefietje | ruzietje, onenigheid |
| bajes | gevangenis |
| balen | misnoegd zijn |
| belazeren | bedriegen, oplichten |
| betoeterd | gek |
| beunhaas | iemand die zwart en vlug een klus afmaakt |
| boffen | geluk hebben |
| een bord voor zijn kop hebben | zich koppig en hardleers gedragen door negatieve kritiek te negeren |
| c.q. | ofwel |
| geheid | zo goed als zeker |
| gein | grap |
| gozer | kerel |
| hufter | vervelend persoon |
| ijsco | ijsje |
| insteek | invalshoek |
| inwonertal | inwonersaantal, aantal inwoners, bevolking |
| jatten | stelen |
| jochie | jongetje |
| jokken | liegen |
| lekkerbekje | smulpaap, maar ook een visgerecht |
| mal | gek |
| malloot | gek persoon |
| matsen | regelen |
| mazzel | geluk |
| mesjogge | gek |
| mieters | tof |
| mok | kop |
| mokkel | meisje |
| mokken | kniezen, ontstemd zijn maar er niets over zeggen |
| mollen | vernietigen |
| onwijs | zeer |
| opsodemieteren, oplazeren, opzouten | je uit de voeten maken, weggaan |
| ouwehoeren | kletsen |
| pleite zijn | weggaan |
| prik | koolzuurhoudende frisdrank |
| voor pampus liggen | niet in staat zich te bewegen |
| plee | toilet |
| de pleuris krijgen | een erge ziekte krijgen |
| over de rooie gaan | zich niet meer kunnen beheersen, uitbarsten |
| rotje | soort van knalvuurwerk |
| sjans hebben | geflirt worden |
| slijterij | handel in wijn en sterke drank |
| smeris | politieagent |
| sneu | jammer, zielig |
| snufferd | gelaat, neus |
| s.v.p. | a.u.b. |
| ton | naast 1000 kg, ook 100.000 Euro (vroeger 100.000 gulden) |
| uitdragerij | tweedehandswinkel |
| uitgekakt zijn | moe zijn |
| verpieteren | krachteloos worden, te veel gekookt of gebraden worden |
| verspijkeren | aanpassen, veranderen |
| vla | naast vlaai, ook een dikvloeibaar nagerecht |
| vlaflip | bepaald nagerecht |
| zich te sappel maken | zich druk maken, overal problemen zien |
| zaniken | zeuren |
| zuigen | zeuren, irritant doen (to suck) |
[bewerken] Vlaamse woorden, weinig bekend in Nederland en Suriname
| Vlaanderen | Algemeen Nederlands |
|---|---|
| ad valvas | op de informatieborden |
| ambetant | vervelend |
| ambetanterik | vervelend mannetje |
| ambras | heibel |
| autostrade | snelweg |
| basketters, basketten | hoge sportschoenen |
| baxter (ook in Belgisch Frans) | infuus |
| bucht | rommel, slechte kwaliteit |
| beenhouwer | slager |
| blein | blaar |
| bloemsuiker | poedersuiker |
| bomma | oma |
| bompa | opa |
| bot | laars |
| bottine | korte laars |
| briquet | aansteker |
| brol (ook in Belgisch Frans) | rommel |
| brossen | spijbelen |
| buizen, gebuisd zijn | zakken (op school) |
| cachot (bak, amigo) | gevangenis (bajes) |
| chambrant | kozijn |
| deontologie | beroepsethiek |
| doorgaan | naar huis gaan |
| droogkuis | stomerij |
| duimspijker | punaise |
| emballeren | verpakken (om te overtuigen) |
| foefelen | sjoemelen |
| foert | verrek |
| fondant | pure chocolade |
| fusioneren | fuseren |
| gereserveerd | voorbehouden |
| goesting hebben | trek hebben |
| holebi | homo, lesbienne, bi-seksueel |
| iemand een peer stoven | iemand een poets bakken |
| inhoudstafel | inhoudstabel |
| inwijkeling / uitwijkeling | immigrant / emigrant |
| kemel (schieten) | flater, blunder (begaan) |
| kinesitherapie | fysiotherapie |
| klappen | kletsen |
| kot (ook in Belgisch Frans) | hok, studentenkamer |
| kozijn | neef (zoon van tante of oom) |
| krieken | morellen, zure kersen |
| kuisen | poetsen |
| K-Way (algemeen gekende merknaam) | regenjasje |
| KW (algemeen gekende merknaam) | regenjasje |
| lekstok, likstok | lolly |
| mazout | stookolie |
| metser | metselaar |
| nestels | schoenveters |
| nieuwkuis | stomerij |
| noemen | heten |
| occasie | tweedehands (auto), occasion |
| omslag | envelop |
| onthaal | receptie |
| pagadder | kwajongen |
| pejoratief | minachting uitdrukkend |
| pillamp | zaklamp |
| pillen | batterijen |
| pinkers | richtingaanwijzers (van de auto) |
| placeren | plaatsen (een woordje) |
| plastron | stropdas |
| plat water | spa blauw |
| platte band | lekke band |
| plezant | leuk |
| plooien | vouwen |
| pompier | brandweer |
| prullen | niet erg zinvol bezig zijn |
| rieken | ruiken |
| recto verso | dubbelzijdig |
| refter | kantine |
| rekker | snelbinder |
| rekkertje | elastiekje |
| resem | reeks, serie |
| rond punt | rotonde |
| schotelvod | vaatdoek |
| seffens | dadelijk |
| sergeant (uit fr. 'serre joint') | lijmtang |
| smoutebollen | oliebollen |
| solden | opruiming |
| spuitwater | spa rood |
| sterfput (ook in Belgisch Frans) | zinkput |
| stortbad | douche |
| subiet | dadelijk |
| tas (koffie) | kop |
| talloor | soepbord |
| tut, tutter | fopspeen |
| vallende ster | flitser (snelheidscamera) |
| valling | verkoudheid |
| verbrodden | verprutsen |
| vijgen na Pasen | mosterd na de maaltijd |
| vijs | schroef |
| vuilblik | blik (van veger en blik) |
| zagen | zeuren |
| zetel | zitbank |
| zijn kat sturen | niet komen opdagen |
| zwaantje | politieagent op de motor |
| zwier | schommel |
| zwierder | centrifuge |
[bewerken] Woorden met een verschillende betekenis
| Woord | Vlaamse betekenis | Nederlandse betekenis |
|---|---|---|
| aardig | eigenaardig | aardig, vriendelijk |
| doorgaan | vertrekken, verdergaan | verdergaan |
| enerverend | irritant, ergerlijk | opwindend |
| gerief | gereedschap ('gerieflijk' betekent daarentegen wel 'praktisch') | gemak, confort |
| kleedje | jurk | stoffen bedekking, tapijt |
| kous | elke beenbedekker | beenbedekker tot aan de knie of hoger |
| lopen | rennen | gaan |
| middag | de periode van 12 tot 13 à 14 uur | de periode van 12 tot 18 uur |
| pan | steelpan | elke pan |
| patat | aardappel | frieten |
| poep | achterwerk | ontlasting |
| poepen | vulgair voor vrijen | ontlasten, uitscheiden |
| precies | net ('het is precies zomer vandaag') | exact ('het kost precies 100 euro') |
| regelneef | regelfanaat | handige jongen die alles 'regelt' |
| rustoord | bejaardentehuis | begraafplaats |
| schoon | mooi | netjes, proper |
| verlof | vakantie (vrije dagen) | idem, ook: toestemming |
| vlieger | vliegtuig | 1. het object om te vliegeren 2. piloot |
| zagen | idem, ook: zeuren | met een zaag bewerken |
| zeuren | vals spelen | zaniken |
[bewerken] Surinaamse woorden, weinig bekend in Nederland en Vlaanderen
| Suriname | Algemeen Nederlands |
|---|---|
| baco | verstelbare steeksleutel |
| bacove | banaan |
| bakkeljauw | kabeljauw, stokvis |
| banaan | bak-banaan |
| bombel | rotje, knalvuurkwerk |
| boulanger | aubergine |
| buitenvrouw | maîtresse |
| djak | krik |
| hosselen | Geld verdienen met verschillende klusjes buiten de primaire baan. |
| houwer | kapmes |
| kweekje | pleegkind |
| muskiet | mug |
| okselmouw | tshirt zonder mouwen |
| patta | sportschoen |
| pinaren | arm zijn |
| schel | deurbel |
| soft | fris(drank) |
| tot bam | tot in de late uurtjes |
[bewerken] Uitspraak
[bewerken] Medeklinkers
In het Nederlands-Nederlands neigt men ernaar stemhebbende medeklinkers stemloos uit te spreken.
- z wordt s (voornamelijk in het Amsterdams, bijv. "gesellig")
- v wordt f (effe in plaats van even)
Typisch is de g die in Vlaanderen en het zuiden van Nederland veel zachter uitgesproken wordt en naar de h neigt, zachte g genoemd.
[bewerken] Klinkers
In het Nederlands-Nederlands (met name in het Haags en Rotterdams) worden sommige klinkers omgevormd tot tweeklanken:
- ee wordt eej
- oo wordt oow
- eu wordt euj
In het Belgisch-Nederlands gebeurt (in bepaalde streken) het omgekeerde; tweeklanken worden afgeplat:
- ui wordt eu (eerder [œ:]?)
- ou/au wordt [ʌ:]?
- ij klinkt zoals de ai in "mayonaise", in het westen als de "i" in "kip", of als de "ie" in "biet"
In het Nederlands-Nederlands wordt veelal de e in woorden als het en er evenals in de voorvoegsels ver-, ten- en ter- zoals de e in gek uitgesproken, terwijl in het Belgisch-Nederlands als een doffe-e (sjwa), bv. verhaal, tentoonstelling, terloops. De a in van het Engels afkomstige woorden, zoals flat, handicap, tram, wordt in het Nederlands-Nederlands zoals de e in gek uitgesproken, in het Vlaams Nederlands zoals de a in bak.
