Lijst van verschillen tussen het Nederlands in Nederland, Suriname en Vlaanderen

Er wordt getwijfeld aan de juistheid van een of meer onderdelen van dit artikel. Raadpleeg de bijbehorende overlegpagina voor meer informatie, en pas na controle desgewenst het artikel aan. Opgegeven reden: In dit artikel worden noch bronnen noch referenties genoemd, waardoor de juistheid ervan niet kan worden nagegaan. Dit sjabloon is geplaatst op 24 februari 2010.

Dit is een lijst van verschillen tussen het Nederlands in Nederland, Suriname en Vlaanderen.

Het bewaken en beschrijven van het Standaardnederlands is door de Nederlandse, Vlaamse en Surinaamse overheid toevertrouwd aan de Nederlandse Taalunie. De Taalunie publiceert werken waarin het taalsysteem is beschreven en regels zijn vastgelegd. Ondanks de grote overeenkomsten tussen het noorden en het zuiden van het taalgebied zijn er enkele verschillen. De onderstaande lijst van verschillen is niet volledig.

Woordenschat

Verschillende woorden

Vlaanderen	Nederland	Suriname
ajuin	ui (in Noord-Brabant: juin)
appelsien	sinaasappel
bankkaart	pinpas
batterij/batterie (auto)	accu
baxter	infuus
beiaard	carillon of beiaard
bijhouden	bewaren
bomma en bompa	oma en opa
brugpensioen	VUT
camion	vrachtwagen
constatatie	constatering
croque-monsieur	tosti
doorgaan	ervandoor gaan
dossier (uitspraak volgens spelling)	dossier (Franse uitspraak nabootsend)
er was geen kat (op de weg)	er was geen hond/kip (op de weg)
fauna en flora	flora en fauna
foto trekken	foto maken	foto nemen
frietkot	patatzaak, frietkraam, friettent (in Limburg: frituur)
frieten	patat (in Limburg en Noord-Brabant: Friet)
fruitsap/appelsiensap	sinaasappelsap /jus d'orange
garagepoort	garagedeur
gekend (in sommige streken spreekt men over gekend als het over een zaak gaat en 'bekend' als het over een persoon gaat)	bekend
geld opdoen	geld uitgeven	geld bossen
gevangenis	gevangenis / huis van bewaring	cellenhuis
graven	graven	dieken
GSM	mobieltje	cell
gom	vlakgum	veger
het hebben zitten	het zitten hebben
iets in de mot hebben	iets in de smiezen hebben
Ik zie u graag	Ik hou van je
Ik vraag het aan	Ik wil verkering met je	Ik wil met je gaan
klierkoorts	ziekte van Pfeiffer
neef of kozijn	neef (zoon van tante of oom)
kraantjeswater	kraanwater
ma en pa	pa en ma
microgolf(oven)	magnetron	microwave
mijn frank is gevallen	het kwartje is gevallen
mobilhome	camper
mortel	specie (in Noord-Brabant: beide)
motilium	domperidon
muskaatnoot	nootmuskaat
nagel	spijker (in Noord-Brabant, Limburg: beide)
nonkel	oom
normaalgezien	normaalgesproken
onbeleefd	onbeleefd	vrijpostig
op verplaatsing spelen (sporten)	uit spelen
open deur	open huis
paar en onpaar	even en oneven (in Noord-Brabant en Antwerpen: beide)
perte-totale	total loss
pompelmoes	grapefruit
postkaart	ansichtkaart
pronostikeren	prognosticeren
protonkaart	chipknip
rijkswacht	marechaussee (in Noord-Brabant: beide)	militaire politie
schuif	la (Noord-Brabant: beide)
scheet	scheet	puf
schepen	wethouder
schoonbroer	zwager (in Noord-Brabant, Limburg: beide)
schoonzus(ter)	schoonzus	zwageres
schrijnwerker	timmerman
sinusitis	voorhoofdsholteontsteking
siroop	siroop, stroop	stroop
sportsloef	gympen	patta
koppel	stel	concubine
syndicaat, vakbond	vakbond
syndikeren	organiseren (vakbond)
technieker	technicus
terril	steenberg
u (lijdend of meewerkend voorwerp)	jou (Noord-Brabant: beide)
verkeerswisselaar	verkeersknooppunt
volzet	vol
vuilbak	prullenbak (Noord-Brabant: beide, Limburg: prullenbak en vuilnisbak)	vuilnisbak
wandelen, stappen	lopen	kuieren
lopen	hardlopen, rennen
wetens en willens	willens en wetens
wijsheidstand	verstandskies
zeker en vast	vast en zeker (Noord-Brabant: beide)
zetel	bank	sofa
zwanzen, zeveren	dollen

Nederlands vs. Vlaams

Belgisch-Nederlands	Algemeen Nederlands
A
aan prijs snelheid personen (aan de deur zetten)	voor, tegen tien euro met hoge snelheid reed hij over de weg ontslaan, de deur wijzen
aanklagen (toestanden ~)	aan de kaak stellen, veroordelen, afkeuren
aflezen	oplezen (Tijdens de presentatie las hij van zijn blaadje op)
afstappen	uitstappen (uit tram, trein of bus)
aftrekker	flesopener, kurkentrekker (ook: vloerwisser; het werktuig dat bestaat uit een steel en een daaraan bevestigd langwerpig stuk rubber, waarmee men al trekkend vloeren schoonmaakt)
ajuin	ui
al bij al	al met al
akkoord zijn met	akkoord gaan met
als in verleden tijd inleiding van een indirecte vraag	toen (toen ik vertrok) of (hij vraagt of ik morgen kom)
ambetant (uit het Frans - embêtant)	vervelend, lastig
appelsien	sinaasappel
autostop doen	liften
autostrade	(auto)snelweg
avant-première	voorpremière
B
baskuul (uit het Frans)	weegschaal
baxter/bakster (in Nederland bedoelt men hiermee doorgaans de zgn. baxterverpakkingen: medicijnen verpakt in afgepaste porties per innamemoment)	infuus
beginnen	altijd gevolgd door met (of te) (de muziek speelt, we kunnen beginnen met dansen)
bekomen	verkrijgen
belastingscontroleur (met s)	belastingcontroleur (zonder s)
berline	sedan
beroep doen op	een beroep doen op
bestemmeling	geadresseerde, persoon voor wie iets bestemd is
betalend parkeren (gallicisme)	betaald parkeren
bluts	deuk, buts
boks (gewestelijk)	slag op het gezicht, dreun
bivak	kamp
boksijzer	boksbeugel
bollen	rollen, (auto)rijden
borstel	bezem
bouwwerf	bouwterrein, bouwplaats
break	stationwagen
Bretoen, Bretoens	Breton, Bretons
buitenwipper	uitsmijter, portier
C
camion (uit het Frans)	vrachtwagen
confituur (uit het Frans)	jam
contesteren	betwisten
curieus (ontstaan door verwarring met de valse vrienden curieux (Frans) en/of curious (Engels)) (in de betekenis van merkwaardig ook in het Nederlands-Nederlands gebruikt)	nieuwsgierig
D
dampkap	afzuigkap
denkpiste (piste uit het Frans)	gedachtegang, gedachte, idee
domiciliëring (een automatische betaling niet door de rekeninghouder zelf)	machtiging
doorgaan (plaatsvinden, maar met deze nuance dat iets pas kan doorgaan als er sprake is geweest van afgelasting anders vindt iets plaats)	plaatsvinden
droogkuis	stomerij
droogzwierder	centrifuge
drukkingsgroep (organisatie)	actiegroep, pressiegroep, lobby
duimspijker	punaise
E
elektriek	elektriciteit
ereloon	honorarium
excuseer! (als verontschuldiging)	excuseer mij!, neem me niet kwalijk!, pardon! (uit het Frans), sorry! (uit het Engels)
F
facteur	postbode
fier (ergens fier op zijn)	trots (ergens trots op zijn)
fol(l)ietje (uit het Frans - folie)	lolletje, gekkigheidje
forfait geven (sporttaal)	afzeggen, verstek laten gaan, zich terugtrekken
frigo (uit het Frans)	koelkast
fruitsap	vruchtensap, sinaasappelsap
fusioneren (uit het Frans)	fuseren
G
gaan	lopen
gans	heel
gazet	krant
gegeerd	gewenst, gewild, of gezocht
gelijkaardig	soortgelijk, gelijksoortig
geluidsmuur	geluidsbarrière
(eind/begin)generiek	aftiteling, begintitels
gij, ge (spreektaal, wordt ook in Zuid-Nederland gebruikt)	jij, u
ginds (archaïsch)	daar
goesting (Frans: goûter, Spaans: gusta)	zin, lust
graag zien	houden van
H
hospitalisatie (in Nederland alleen bij de krijgsmacht)	ziekenhuisopname
I
immobiliën (uit het Duits), hoewel dit ook in Nederland voorkomt	onroerende goederen, vastgoed
in openlucht	in de openlucht
in vraag stellen	in twijfel trekken, ter discussie stellen, betwisten
Indië (in het Nederlands-Nederlands verwijst dit meestal naar Nederlands-Indië)	India
Indisch (m.b.t. het land India; is in het Nederlands-Nederlands doorgaans synoniem met Indonesisch)	Indiaas
Indische (inwoonster van India)	Indiase
inkom	ingang, voordeur, entree
inwijkeling	immigrant
J
jobstudent	werkstudent
K
kaap	mijlpaal, grens
kader (schilderij)	lijst
kaderen (in)	passen in/bij, aansluiten bij, deel uitmaken van
klacht neerleggen/indienen	een klacht indienen
klavier (van computer, telefoon)	toetsenbord
kledij (normaal gebruik)	kleding
kliniek (algemeen ziekenhuis)	ziekenhuis
komaan	kom op
kot	studentenkamer
kozijn (uit het Frans)	neef (zoon van oom of tante)
(op)kuisen (schoonmaken)	schoonmaken (kuisen betekent: aanstootgevende delen verwijderen)
L
lidgeld	lidmaatschapsbijdrage, contributie
look	knoflook
lopen (hardlopen)	hardlopen, rennen, hollen (AN lopen is Belgisch-Nederlands stappen)
lopende opdracht	periodieke overboeking
luidop	hardop (ouder/zuidelijk Nederlands-Nederlands: luidop)
luik (onderdeel, hoofdstuk)	(onder)deel, hoofdstuk, aspect
lusterklem	kroonsteentje
M
mazout	stookolie
met twee (met + telwoord)	met zijn tweeën
microgolfoven	magnetron
militant (zelfstandig naamwoord)	actievoerder, activist
mobilhome	kampeerauto, camper
monovolume	MPV
N
naar voor, naar achter (naar + voorzetsel)	naar voren, naar achteren
natuur (zonder verdere smaakstoffen, bijv. "mosselen natuur" op een menukaart) (gallicisme)	naturel
nauw aan het hart liggen	na aan het hart liggen
nefast (uit het Frans - néfaste)	funest, fataal, verderfelijk
nonkel	oom
nazicht	controle, onderhoud
O
objectief (als zelfstandig naamwoord) (ontstaan door verwarring met de valse vrienden objectif (Frans) en/of objective (Engels))	doel, streven, oogmerk
omloop (in sporttaal)	circuit, parcours, criterium
onder de arm nemen (een advocaat ~)	in de arm nemen
onrechtstreeks	indirect, niet rechtstreeks, zijdelings
onthaal	receptie
op vraag van	op verzoek van
opendeurdag	open dag
P
parlementair (zelfstandig naamwoord)	parlementslid, parlementariër
pan	koekenpan
parlofoon	deurtelefoon
patat	aardappel
pechstrook	in Nederland is vluchtstrook gebruikelijk
performant	goed presterend
piloot (formule 1 of rally)	(auto)coureur
plaaster	gips, pleister
plan (kaartje)	plattegrond, schema, kaart
plezant	plezierig, leuk
plooien	vouwen
politieker	politicus
(kook)pot	pan
proberen	altijd gevolgd door te (hij zal dat proberen te doen)
princiepsakkoord	principeakkoord
Q
quasi (als losstaand woord)	bijna (quasi- wordt wél gebruikt in samenstellingen, met betekenis 'als het ware', 'ogenschijnlijk')
R
recycleren	hergebruiken, recyclen
recht staan	rechtop staan
rijvak	rijstrook
S
samenhorigheidsgevoel	saamhorigheidsgevoel
schacht	eerstejaars student, feut
schoonbroer	zwager
schuren	schrobben
schrik hebben (voor)	bang of angstig zijn (voor), vrezen (voor)
seffens	straks
sergeant (uit Frans 'serre joint')	lijmtang, lijmklem lijmknecht
signalisatie	bewegwijzering, signalering
sneeuwman	sneeuwpop
solden	uitverkoop, opruiming, koopjes
speculoos	speculaas
stappen	lopen, wandelen (Nederlands-Nederlands stappen betekent doorgaans uitgaan)
struikelsteen	struikelblok
suikerklontje, suikertje	kroonsteentje
T
tas (om uit te drinken)	kop(je) of mok
technieker	technicus
tegen (snelheid of tempo)	met (met 160 km/h scheurde hij weg)
telefoonkot	telefooncel
tegenkanting	verzet, weerstand, kritiek
telkens (voegwoord)	altijd gevolgd door als of wanneer (telkens als hij boos wordt)
terre (elektrotechniek)	aarde
terug (herhaling; hij is terug ziek)	weer, opnieuw (hij is weer ziek)
U
V
van zodra	zodra
vandaag (in de betekenis tegenwoordig, heden ten dage)	tegenwoordig, heden ten dage
vanop	vanaf, van, op (hij sprak vanaf zijn bed) (hij volgde het op (een) afstand)
verdeler (iemand die distribueert)	distributeur, dealer
verderzetten (doorgaan met iets)	voortzetten (het beleid wordt voortgezet)
verdikken (van personen)	aankomen (hij is flink aangekomen)
verkeerswisselaar (afgeleid van échangeur)	(verkeers)knooppunt
vermaken (van zaken)	herstellen
vijs, vijzen (ook als werkwoord)	schroef, schroeven
vluchtmisdrijf	doorrijden na een ongeval
W
wagen	auto (ouder/zuidelijk Nederlands-Nederlands: wagen)
watergladheid	aquaplaning
waterteller	watermeter
wegeniswerken	wegwerkzaamheden
werf (waar gebouwen e.d. gebouwd worden)	bouwplaats
wijsheidstand	verstandskies
winteruur	wintertijd
witloof	witlof
woonst	woonplaats of woning
Z
zeker en vast	vast en zeker
zoekertje	advertentie
zomeruur	zomertijd
zoo	dierentuin
zuiders	zuidelijk

Nederlands-Nederlandse woorden

Nederlands-Nederlands	Algemeen Nederlands
A
aanbetaling	voorschot
in de aanbieding	met prijsverlaging of koopjes
ajuus, aju, jusies	tot ziens
akkefietje	onenigheid (in België: kleinigheid)
algemeniteit	geheel, algemeenheid
B
bajes	gevangenis
bakkie doen	kopje koffie drinken
boeie(nd)! (kan me niet boeien)	nou en!
bras	ongekookte gepelde rijst
boeit niet	is onbelangrijk, maakt niet uit
broodje aap	stadslegende
C
chippen (elektronisch betalen)	elektronisch betalen
D
daaro	daar
dreutelen	treuzelen
druk zijn (het druk hebben)	het druk hebben (druk zijn betekent in België druk doen)
E
emplacementje	bouwwerk of bouwterrein
etage	verdieping
F
fait accompli	voldongen feit
flappentap	geldautomaat
G
gaaf (geweldig)	geweldig
goochem	slim
gozer, gast	jongeman
effectueren	uitvoeren
H
habbekrats	kleinigheidje, laag bedrag
hartstikke	erg, ontzettend
hiero	hier
houdoe (Brabants)	tot ziens
I
ignorant	onwetend
J
jatten	stelen
jottum	joepie, jee!
jus d'orange	sinaasappelsap
jofel	tof
K
kassiewijle	dood
koude kant	aangetrouwde familie
klimo	airconditioning
L
laters	tot ziens
lullen	babbelen
M
mazzel	geluk, het ga je goed
mesjogge	gek, gestoord
N
nokken	ophouden
nozem	jongeman (oorspronkelijk herrieschopper)
O
occasion	tweedehands
ontbijtkoek	peperkoek
opleuken	opvrolijken (in sommige sociolecten ook: decoreren, versieren, aankleden)
P
pakkie-an (Indonesisch: 'bagian' - zaak)	zaak
pakje peuken	pakje sigaretten
patat	friet
pinapparaat/pinautomaat	geldautomaat
pinpas	bankkaart
pisang	banaan, bananenboom
onder de plak zitten	onder de pantoffel zitten/staan
Q
R
rechercheren	onderzoeken
rez-de-chaussée	gelijkvloerse verdieping
rus	rechercheur
retourneren	terugzenden
S
shag (spreek uit: sjek)	tabak
sjekkie	van losse tabak handgerolde sigaret
sjofel	armoedig
smeris	politieagent
s.v.p.	alstublieft of a.u.b.
T
tabee	gegroet!, dag!, vaarwel!
toko	winkel met Indonesische artikelen
U
uk	klein kind
V
veralgemeniseren	veralgemenen of generaliseren
vet	gaaf
vluchtstrook	in België is pechstrook gebruikelijk
voorpremière	avant-première
vutter	iemand op pre-pensioen
W
X
Y
Z
zoab	fluisterasfalt
zure bom	augurk in azijn
zwijnen (boffen)	boffen (in België: het beest uithangen)

Noord-Nederlandse woorden, weinig bekend in Vlaanderen

Veel Noord-Nederlandse woorden die relatief onbekend zijn in Vlaanderen zijn afkomstig uit het Amsterdamse dialect, met zijn Bargoense en Jiddische invloeden.

Nederland	Algemeen Nederlands
akkefietje	ruzietje, onenigheid
bajes	gevangenis
belazeren	bedriegen, oplichten
betoeterd	gek
beunhaas	iemand die zwart en vlug een klus afmaakt
bonje	ruzie
een bord voor zijn kop hebben	zich koppig en hardleers gedragen door negatieve kritiek te negeren
c.q.	ofwel
geheid	zo goed als zeker
gelazer	gezeur
gein	grap
gesjeesd	mislukt
gozer	kerel
hufter	vervelend persoon
ijsco	ijsje
insteek	invalshoek
inwonertal	inwonersaantal, aantal inwoners, bevolking
jatten	stelen
jochie	jongetje
jokken	liegen
lekkerbekje	smulpaap, maar ook een visgerecht
mal	gek
malloot	gek persoon
matsen	regelen
mazzel	geluk
mesjogge	gek
mieters	tof
mok	kop
mokkel	meisje
mokken	kniezen, ontstemd zijn maar er niets over zeggen
mollen	kapot maken
van je hart geen moordkuil maken	zeggen wat je op het hart ligt
onwijs	zeer
opsodemieteren, oplazeren, opzouten	je uit de voeten maken, weggaan
ouwehoeren	kletsen
pleite zijn	weggaan
prik	koolzuurhoudende frisdrank
voor pampus liggen	niet in staat zich te bewegen
plee	toilet
de pleuris krijgen	een erge ziekte krijgen
over de rooie gaan	zich niet meer kunnen beheersen, uitbarsten
rotje	soort van knalvuurwerk
schoolreisje	schoolreis
slijterij	handel in wijn en sterkedrank
smeris	politieagent
sneu	jammer, zielig
snufferd	gelaat, neus
ton	naast 1000 kg, ook 100 000 euro (vroeger 100 000 gulden)
uitdragerij	tweedehandswinkel
uitgekakt zijn	moe zijn
verpieteren	krachteloos worden, te veel gekookt of gebraden worden
verspijkeren	aanpassen, veranderen
vla	naast vlaai, ook een dikvloeibaar nagerecht
vlaflip	bepaald nagerecht
vrachtauto	vrachtwagen
zich te sappel maken	zich druk maken, overal problemen zien
zaniken	zeuren
zuigen	zeuren, irritant doen

Vlaamse woorden, weinig bekend in Nederland en Suriname

Vlaanderen	Algemeen Nederlands
ad valvas	op de informatieborden
ambetant	vervelend
ambetanterik	vervelend mannetje
ambras	heibel
autostrade	(auto-)snelweg
bank	harde zitbank
basketters, basketten	hoge sportschoenen
baxter (ook in Belgisch Frans)	infuus
beenhouwer	slager
op bivak	kamperen
blein	blaar
bloemsuiker	poedersuiker
bomma	oma
bompa	opa
bot	laars
bottine	korte laars
briquet	aansteker
brol (ook in Belgisch Frans)	rommel
brossen	spijbelen
bucht	rommel, slechte kwaliteit. Zie ook "Wiktionary bocht"
buizen, gebuisd zijn	zakken (op school)
cachot, bak, amigo	gevangenis (bajes)
chambrang	kozijn
deontologie	beroepsethiek
doorgaan	naar huis gaan
droogkuis	stomerij
duimspijker	punaise
flik (uit het Franse "flic")	politieagent
foefelen	sjoemelen
foert	verrek, het zij zo, loop naar de maan
fondant	pure chocolade
fusioneren	fuseren
gereserveerd	voorbehouden
goesting	zin, lust, trek
hesp	ham
holebi	homo, lesbienne, bi-seksueel
houwer	iemand die kapt, vooral gebruikt in samenstellingen, zoals "beenhouwer", "steenhouwer"
iemand een peer stoven	iemand een poets bakken
inhoudstafel	inhoudstabel
inkom	entree, ingang
inwijkeling / uitwijkeling	immigrant / emigrant
kemel (schieten)	flater, blunder (begaan)
ket	straatjongen (uit Brussel), kwajongen
kieken	kip of uilskuiken
kinesitherapie	fysiotherapie
klappen	kletsen
kot (ook in Belgisch Frans)	hok, studentenkamer
kot (Vlaams), bijvoorbeeld kiekenskot	diverse betekenissen
kozijn	neef (zoon van tante of oom)
kriek	morel, zure kers of kriekbier
kuisen	poetsen
kuisvrouw	poetsvrouw
KW, K-Way (algemeen gekende merknaam)	regenjasje
lekstok, likstok	lolly
licht	lamp
Look	Knoflook
mazout	stookolie
meiklokje	lelietje-van-dalen
memmen	zeuren, drammen (zie ook "zagen")
metser	metselaar
negerinnentet	negerzoen
nestels	schoenveters
nieuwkuis	stomerij
occasie	tweedehands (auto), occasion (vaak met Engelse uitspraak)
omslag	envelop
onrechtstreeks	indirect
onthaal	receptie
pillamp	zaklamp
pillen	batterijen
pinken	knipperen met een lamp of met de ogen, of specifiek de richtingaanwijzers gebruiken
pinker(s)	richtingaanwijzer(s)
pitteleir	rokkostuum
placeren	plaatsen van een woord of installeren
plastron	stropdas
plat water	spa blauw
platte band	lekke band
plezant	leuk
plooien	vouwen
pompier	brandweer(-man)
prullen	niet erg zinvol bezig zijn
rieken	ruiken of geuren, tot zelfs stinken)
recto verso	dubbelzijdig, aan weerszijden
refter	kantine
rekker	snelbinder of elastiek(je)
rekkertje	elastiekje
resem	reeks, serie
rond punt	rotonde
schoentrekker	schoenlepel
schotels	vaat
schotelvod	vaatdoek
seffens, seffes	dadelijk
sergeant (uit fr. 'serre joint')	lijmtang
smoutebollen	oliebollen
solden	opruiming, uitverkoop
sterfput (ook in Belgisch Frans)	zinkput
strik	versierlint rond ingepakt cadeau, vaak met lussen en / of krullen
strikken	veterknoop
subiet	dadelijk
tas (koffie)	kop
talloor, telloor	bord
tut, tutter	fopspeen
uitbater	exploitant
valling	verkoudheid
verbrodden	verprutsen
verwittigen	laten weten
vijgen na Pasen	mosterd na de maaltijd
vijs	schroef
vuil	afval
vuilbak	afvalemmer
vuilblik	blik (van veger en blik)
zagen	zeuren, drammen
zetel	zachte zitbank, sofa, canapé
zijn kat sturen	niet komen opdagen
zwaantje	politieagent op de motor
zwierder	centrifuge

Woorden met een verschillende betekenis

Woord	Als een Vlaming het zegt bedoelt hij of zij meestal	Als een Nederlander het zegt bedoelt hij of zij meestal
aardig	eigenaardig	vriendelijk
doorgaan	vertrekken, verdergaan	verdergaan
het feest gaat door (om 3 uur)	het feest vindt plaats om 3 uur	het feest wordt niet afgelast
enerverend	irritant, ergerlijk	opwindend
gerief	gereedschap ('gerieflijk' betekent daarentegen wel 'praktisch')	gemak, confort
Holland	Nederland als geheel	de provincies Noord- en Zuid-Holland
kleedje	jurk	stoffen bedekking, tapijt
kous	elke beenbedekker	beenbedekker tot aan de knie of hoger
lopen	rennen	wandelen of rennen
memmen	zeuren	borsten (van een vrouw)
middag	de periode van 12 tot 13 à 14 uur	de periode van 12 tot 18 uur (zegt men 'voor de middag' of 'na de middag' dan wordt de Vlaamse betekenis bedoeld)
pan	steelpan	elke pan
patat	aardappel	frieten
poep	achterwerk	ontlasting
poepen	vulgair voor vrijen (neuken)	ontlasten, uitscheiden
precies	net ('het is precies zomer vandaag')	exact ('het kost precies 100 euro')
privaat	particulier terrein	latrine
regelneef	regelfanaat	handige jongen die alles 'regelt'
rustoord	bejaardentehuis	begraafplaats
schoon	mooi	netjes, proper
verlof	vakantie (vrije dagen)	idem (alleen van militairen), ook: toestemming
vlieger	vliegtuig	1. het object om te vliegeren 2. piloot
vogelen	vulgair voor vrijen	idem, maar ook: zich uit liefhebberij met vogels bezighouden
wagen	auto	kar, meestal zonder motor

Surinaamse woorden, weinig bekend in Nederland en Vlaanderen

Suriname	Algemeen Nederlands
bacove	banaan
bakkeljauw	kabeljauw, stokvis
banaan	bakbanaan
bombel	rotje
boulanger	aubergine
buitenvrouw	maîtresse
djak	krik
hosselen	Geld verdienen met verschillende klusjes buiten de primaire baan.
houwer	kapmes
kweekje	pleegkind
okselmouw	T-shirt zonder mouwen
patta	sportschoen
pinaren	arm zijn
schel	deurbel
soft	frisdrank
tot bam	tot in de late uurtjes

Grammatica

Soort	Belgisch-Nederlands	Algemeen Nederlands
Werkwoordelijke eindgroep	de man die zal veroordeeld worden	de man die veroordeeld zal worden of de man die zal worden veroordeeld. Hulpwerkwoorden altijd bij elkaar.
Uitersten	de tweede grootste fabrikant, de derde laatste	de op een na grootste fabrikant, de op twee na laatste
Onbepaald voornaamwoord + bijvoeglijk naamwoord	iets mooi	iets moois. Steeds -s na iets, niets, velerlei, allerlei, wat, veel, weinig, meer, minder, genoeg, voldoende en wat.
Werkwoorden met voorzetsel	dat ze er niet kunnen op klimmen	dat ze er niet op kunnen klimmen. Voorzetsel steeds voor de werkwoordelijke eindgroep.
Hulpwerkwoorden bij constructies met modale werkwoorden	hij is niet kunnen komen	hij heeft niet kunnen komen. Hulpwerkwoord richt zich naar het modale werkwoord.

Alfabetisch rangschikken van eigennamen

Zie Alfabetische rangschikking voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Bij het alfabetiseren van achternamen worden in Vlaanderen en Nederland verschillende ordeningen gehanteerd:

• In Vlaanderen worden voorvoegsels als de, van, ter, van de, als vaste onderdelen van de naam gezien, zoals onveranderlijk vastgelegd in de burgerlijke stand. Namen met zulke voorvoegsels worden onder de letter van het voorvoegsel geïndexeerd. Meestal worden deze voorvoegsels ook met een hoofdletter geschreven (zoals in Paul De Groote en Paul Vanden Boeynants).
• In Nederland worden de voorvoegsels achter de voornaam gezet en klein gespeld. Er wordt dan op het kernwoord geïndexeerd, behalve natuurlijk als het voorvoegsel aan de naam vastzit.

Uitspraak

Medeklinkers

In het Nederlands-Nederlands neigt men ernaar stemhebbende medeklinkers stemloos uit te spreken.

• z wordt s (voornamelijk in het Amsterdams, bijvoorbeeld "gesellig")
• v wordt f (effe in plaats van even)

Typisch is de g die in Vlaanderen en het zuiden van Nederland veel zachter uitgesproken wordt en naar een stemhebbende h neigt, zachte g genoemd.

De r kan met de tongpunt (op z'n Spaans) of met de huig (op z'n Frans) worden uitgesproken. In Brabant en Limburg zweemt de r naar ch.

Het woordje jet (straalmotor of straalvliegtuig) wordt in Nederland uitgesproken met de j van Jan en in Vlaanderen met de j van John. De voornamen Jos en Jerom worden in Vlaanderen uitgesproken met de Franse j van Jean.

Klinkers

In het Nederlands-Nederlands (met name in het Haags en Rotterdams) worden sommige klinkers omgevormd tot tweeklanken:

• ee wordt eej
• oo wordt oow
• eu wordt euj

In het Belgisch-Nederlands gebeurt (in bepaalde streken) het omgekeerde; tweeklanken worden afgeplat:

• ui wordt uh [œ:]^?
• ou/au wordt [ʌ:]^?
• ij klinkt zoals de ai in "polonaise", in het westen als de "i" in "kip", of als de "ie" in "biet"

In het Nederlands-Nederlands wordt veelal de e in woorden als het en er evenals in de voorvoegsels ver-, ten- en ter- zoals de e in gek uitgesproken, terwijl in het Belgisch-Nederlands als een doffe-e (sjwa).

De a in van het Engels afkomstige woorden, zoals flat, handicap, tram, wordt in het Nederlands-Nederlands zoals de e in gek uitgesproken, in het Vlaams Nederlands zoals de a in bak.

Lettergrepen

In het Nederlands-Nederlands hoor je bij sommige woorden dikwijls duidelijk de aparte lettergrepen, zoals bijvoorbeeld in de woorden "waar-om" of "Ca-iro". In het Belgisch-Nederlands wordt dit altijd zonder onderbreking uitgesproken.

Zie ook

• Nederlands
• Nederlands in Nederland
• Standaardnederlands
• Politieke terminologie in België